موغان و مغانشهر اوغروندا بیر سیرا سوزلر و......من ، سنی ایلک آنلامدان سئودیم منیم موغانیم
این را از برایت آموختم ، تو نه زبان مادری ام و غیر هستی ...
تو بسیار شعرهایم را سرودی و من تورا درون خود حبس کردم،
ای رویای کودکی ام ...
نمی شنوم و نمی بینم چیزی جز خاطرات تو ، آری تو که مرا از آن سیاهی دوران
برون کشیدی و تبسم های تلخی را بر گونه هایم گذارده ای ، سلام ...
ای رویای من، در ناخودآگاه ذهنم بسیار تو گونه هارا شکسته ام .
گلر سن اوله رم
سئوینجدن،سعادتدن
گلمزسن اوله رم
کدر دن حسرتدن
ایندیکی اولوموم ، یاشاییر سنده
نه فرقی وار عزیزیم
گلسن ده ، گلمه سن ده
بیر گون اولار تک گالاریق تک اولمادان آغلایاریق
دفتر آچیپ بیر باخاریق دردیمیزی بیز سوساریق
یادا سالیپ کئچمیشلری بیر دویونجاق آغلایاریق
بیر داریشگان اوتاقداییق گه له جه گه باخمایاریق
تک جه سنین ماوی گوزون بیرده گولوش گورمایاریق
دونیا غمین قیسالتمیشمام اونجه گولوش بویایاریق
سن سیز خزان بولودونا بوندان سونرا قول گویاریق
سن سیز موغان سوسمایاریق یالنیز سنه چالیشاریق
غلامحسن قاسموند ( درویش )
یاغیش گاننیق بیرگون
هاوا بولودلو
کونلوم داریشگان
هاراسان ایاقا دوردوم
خولیا بیر کابوسدان
ائیله حیس ائدیردیم کی مین ایلدی یوخودییام
کاشکی الینی هئچ بو شلامایائیدیم
کاشکی رسمینی هئچ دویا بیل مه یئیدیم
رسیم سندن
گوروش مندن
ایستکلرین دویگوسوندان،...
بیر غیب ال
بیر محبتلی کونول
آه ... نه اولاردی
نه اولاردی بیر دیگرگین یاشائیشدان سنی اغلایا بیلئیدیم
منیم اوغورلو و اوجال ، یاشیل موغانیم
سن آه ... سن بیلیدین ، بیله بیله بولمادین بیلیملریمی
من زامان سیز نه یاشائین ، سن سیز نه گوروم نه ائشیدیم
دار آغاجی
دار آغاجئیام تک باشیما دولانیرام
جوت اولماغی هئچ سئو میرم جوت اولاناجاق تک دولانیرام
نه سنی نه حیسسینی من بوشالیب دولائیرام
مندن اوزاق گز گوزلیم من هئچ کیم سیز دولانیرام
سن سیز حیاتی آنناتیرام تک اولوب ، اولوب یاشیرام
سیغیمادیم هئچ ساندیغیمی بولامادیم دونیانی من دولانیرام
من آغاجام دار اولموشام سنسیز لیگه هی دولانیرام
سه شنبه,۴ دی ۱۳۸۶ آزاد تبریز- مادرم گيلک، زاده و پروردهی بندر انزلی (مطابق شناسنامهاش- بندر پهلوی)، و پدرم ترک، زاده و پروردهی اردبيل بودند. اين هر دو در نمين، در چهل کيلومتری جادهی اردبيل به آستارا، در مرز دو اقليم و آبوهوای جغرافيايی کموبيش متضاد، دور از خانه و خانواده، آموزگار بودند، زبان يکديگر را نمیدانستند و نمیفهميدند و به زبان سومی، به فارسی، پل آشنايی بستند، دل بههم دادند، و همسری کردند. من نخستين فرزند ايندو و زادهی همان نمين هستم. پس زبان مادری من گيلکی، زبان پدريم ترکی آذربايجانی، و زبان خانگيم فارسیست. پنج- ششساله بودم که پدر و مادر به ادارهی فرهنگ (آموزش و پرورش) اردبيل منتقل شدند و خانواده به اين شهر کوچيد.
خاطرات من از بستگان پدری و مادری، و نيز خاطرات زبانی من از اين هنگام آغاز میشود. هنوز به سن دبستان نرسيدهبودم و پدر و مادر کارمندم اغلب مرا به خانوادهی بزرگ پدربزرگ و عموها و عمهها میسپردند. و اينجا بود که جلوههای تازه و پر رنگ و بويی از زبان ترکی آذربايجانی را که چندی پيش از دختر پيشخدمت سرخانهمان صونا خانم در نمين شنيدهبودم، بار ديگر میشنيدم و میآموختم. هيچيک از بستگان خانوادهی بزرگ پدريم، بهجز عموی جوانم که تحصيلات هنرستان فنی داشت، فارسی نمیدانستند. عمههايم، که کموبيش دم بخت بودند اما به مدرسه نرفتهبودند، کلمههای شکسته- بستهای به فارسی میگفتند، و نه بيشتر. اينجا آموزش زبان ترکی من آغاز شد. بزرگترين آموزگارم در اين راه پدربزرگم بود. او جمعهی هر هفته دستم را میگرفت و به دشت و صحرای پيرامون اردبيل میبرد، ابر و باد و خاک و آب و گياهان را نشانم میداد و با آن صدای بمی که هنوز میشنوم نام گياهان را در گوشم میخواند: يئمليک، دَهوَه تيکانی، بولاقاوتی، ککليکاوتی، و “…اوتی” (…گياه)های بیشمار ديگر. اکنون میانديشم که لهجهی غريبی داشت. بهجای “يخيلارسان” (مواظب باش، نيافتی)، به منی که مدام بازیگوشی میکردم و به هر سوئی میدويدم، میگفت “يخيلوسان!”. هنوز نمیدانم اين لهجه از کدام محال آذربايجان است. همسر دوم او، نامادری پدرم، که او نيز يکی از منابع آموزش ترکی من بود، روزهای هفته را به ترکی میشمرد: دوز گونی، سوت گونی…، و مادرم نمیفهميد
ائی، باییردا اوشوین آدام
سن كي يالنيز قالير، قوجاليرسان،
مني آنلاييرميسان؟
ائي، کئچيدلرده دورموش آدام،
قاشينان آياقلارلا، سولغون گولوشلرله،
مني آنلايا بيليرميسن؟
ائي! سن اونلارا يارديمجي اولما،
گونشي تورپاغا قويلاماقدا.
دؤيوشمهدن، بويون اَيمه.
Hey You
Hey you, out there in the cold
Getting lonely, getting old
Can you feel me?
Hey you, standing in the aisles
With itchy feet and fading smiles
Can you feel me?
Hey you, dont help them to bury the light
Don't give in without a fight.
"دلي" آدلی رومان نهايتکي باشا چاتدي. ايواز طاهانين دئديينه گؤره، 1996ـجي ايلين يازيندا باکيدا بو اثرین تأليفينه باشلاميش، اوزون سوره اونو اونوتموشدور. آمما اؤتن پاييزدا موغاندا اولارکن روماني باشا چاتديرماق قرارينا گلير. اثرين آدي کئچيجيدير و چاپدان اؤنجه دييشه بيلر. (روماندا اورتوگرافيک علامتلره بوتونلوکله رعايت اولونموشدور. اگر اونون اوخونوشوندا چتينليک چکسهسهنيز ايمئيلميز واسيطهسي ايله آذربايجان تورکجهسينين ايملاسينا اويغونلاشديريلميش "لوتوس" فونتونو بيزدن الده ائده بيلرسينيز.) روماندان بير پارچا:
گئتمك ايسته ييرسن
بهانه سيز گئت
اوياتما مورگولو خاطيره لري
سسين همن سسدير باخيشين اوگئي
گئديرسن
سسين ده ياد اولسون باري...
سن دنيز قوينونا توللانميش چيچك
اوستونه دالغالار آتيلاجاقدير
ساختا محبتين
ساختا سند تك
نه واختسا اوستونده توتولاجاقدير.
دوشه نيب يوللار تك آياقلارينا
سنه يالواريم مي..
بو مومكون دئييل!
ائلچی آراز قاراباغلی
آنام تؤرتمکده دیر
اون ایل ، یوز ایل نه بیلیم
ایلده بیر بئج تؤره دیر ،
یوخ !
ضن ائتمه سن آنام کوچه قادینی دیر
او آنادیر ، مقدس دیر ،
آنجاق اسیر
اوجاق آسقیردی
آناما ائلچی تاپیلدی
ائلچی گلیر
سوروملولوق یوکو چیینینده
مین ایللیک یولدان گلیر
اوستو – باشی قان ایچینده
ائلچی گلیر
آنجاق هر آددیمیندا
ایتلری هوردورور ...
پاخیل قارغالار
ائلئکتریک دالغالاریندا یایدیلار :
« ائلچی اؤلدی ؟! »
آنام گولدو
دئدی ائلچییه زاوال یوخدو
او گله جک آغ آتییلا
الده قوپوز چالا – چالا
اورال – آلتای داغ لاریندان
گونشین دوغدوغو یئردن گله جک
بیزده بوگون گؤز – گولاغیق
دَده م قورقود قوپوز چالا
آناما ائلچی گله .
بر گرفته از : یاشماق - نشریه دانشجویی
دانشکده ادبیات تهران – شماره صفر
خایال
بیرالیم ده چای
بیرالیم ده قزئت
کونول داریشگان بیر هنگامه ده
اوتور موشام غمیم له دیزدیزه
ذهنیمی قدم قدم آرالادیم
کوکسونده بیر غریب خاطیره رسیمله نه رک
قزئتی اوخویورام
بیر آن اوزومو خالق اولکه سینده گوروه دیم
چای دادین منه بیلدیرن قه در
من اوزومو یئنی بیر اولکه ده گودوم
کونلومده بیر کئچمیش خاطیره رسیملندی
خولیا فیکیر بتر منیمله آیریلمایئب
من ده خیال سیز یاشامایارکن
خیاللاردان دوغولاجام ...
غلام حسن قاسم وند ( درویش )
بیز اوز دردیمیزه آغلامایاندا
بیزیم یئریمیزه کیم آغلایاجاق؟
گوناهکار توتمایاق بورداهئیچ کیمی
دریلیب ایریلدیق بیز قونچا قونچا...
چوخ واخت اوزوموزو بیلمه دیک بیز
دئدیک فلان کسه گرهک اوخشایاق
یاندی اوز باغیمیز ، فیکیر چشمهمیز
اوزگه باغلارینی سورادیق آنجاق
سهند مکتوب
ابراهیم صدری 
گئدیرسن ، ایندی گئت
بوتون صاباخ لاری اوشودویوم
بوتون گوردویوم
سنلی گونلریم،
اونلاردا گئتسین
ایچیمده بیرماهنی
گوزومده بیر ایشیق قالمیشدی
هرشئی یه ایناد
قاپا گوزلریمی،سوئدییم آن لار دا گئتسین
اولدوزلاری دا آلسانا یانینا گوی اوزودن
سئودییمیز ماهنی لاری دا .
مسافر
داستان ها دارم از دیاران
که گذر کردم و رفتم بی تو
که سفر کردم ورفتم بی تو
بی تو رفتم تنها تنها
و صبوری مرا کوه تحسین می کرد
حمید مصدق
Shahrouz rashid wurde im Jahre 1960 in nordiranischen kleinstadt, farsabad in Dashte Moghan, am kaspischen Meer geboren. .
صاباح لارین آردین جایام
رسم لئیرم گه له جه گی
و ناخیشلی رسیم له بویاجاقام اونو
گه له جک بیر خولیا ناخیش - خولیا هنگامه
بیر ان آددیم آتیب قاچاجاقام بو شهردن
بو غملی یاشائیش دان
بیر زامان کی کندیمه گایتتیم یالنیز گئج
باخیش لارا باخیردیم
چرچیوه لی رسیم لره
اونملی ناخیش لارا
غلام خسن قاسم وند (درویش)
GƏLİN TÜRKYE AZƏRİ ƏLIFBASIN ORGƏŞAX VƏ ÖZ DİLİMİZDƏ YAZAX VƏ OXYAX
ترکی آذری"لاتین"را یاد بگیریم و با زبان خودمان بنویسیم یا بخوانیم نه به زبان بیگانه
ترک یا آذری ؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
یک سوال عجیب ؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟
فردی ترک آذری است = فردی ترک آذربایجانی است
تابو
«شکستنی است با احتياط حمل شود»
ديشب شبکه چهار سيما برنامهاي درباره مصرف نسل جديد مواد مخدر موادي مثل شيشه، اکستازی، کراک، کوکائين و ... پخش ميکرد. برنامهاي متفاوت در شکل و محتوا. اين برنامه چند مورد از سوالات و دغدغههاي قديميام را مجددا زنده کرد:
1- گفته ميشود حالات ناشي از مصرف مواد مخدر از جمله قرصهاي اکس، رابطه نزديکي با تجربههاي عرفاني دارد. گويا در سنتهاي عرفاني آمريکاي لاتين نيز مصرف مواد مخدر شايع بوده است. استيس، فيلسوف معاصر آمريکايي، در کتاب " فلسفه و عرفان" که به فارسي نيز ترجمه شده، در اين خصوص بحث خوبي کرده است. وي با نقل قول توصيف عرفا از حالات خود، اعم از عرفاي الهي و سنتي و عرفاي سکولار و همينطور مصرفکنندگان مواد، اشتراکات اين دو تجربه به ظاهر متضاد را قابل تامل دانسته است.
اکستازی ابتدا محصول يک شرکت داروسازي در سال 1912 براي درمان افسردگي بود و به خاطر انرژيزايي و داشتن تاثيرات فوقالعاده خوشايند، مصرف غير دارويي آن نيز رواج يافته است. در برنامه تلويزيونی مذکور مصرفکنندگان واقعي اکس تجربههاي خود را بازگو ميکردند. تجربههاي متفاوت و داراي شدت و غناي خاص.
اکستازی Ecstasy به معناي خلسه و وجد و شادي است. خلسه در اصل مربوط به سنتهاي عرفانيست و گويا اسم اکستازيEcstasy براي قرصهاي شادي آور تعمدا انتخاب شدهاست. مصرف اين قرصها و مواد، حالات خلسهناک ايجاد ميکند. در طول تاريخ انسانها هميشه به خلسه به عنوان تجربه ارزشمند نگريستهاند و همه آرزوي آن را کردهاند. اکنون، در عصري که زندگي سرعت و شتاب سرسام آوري دارد، و فرصت تجربه خلسه از طريق طولاني مدت رياضت کشي نادر، قرصهاي اکس جايگزين شده اند.
۲- آنچه که در اين خصوص هيجان آور و در عين حال دلهرهآور است پيشرفتهاي احتمالي و نسلهاي بعدي اين داروها است و آن افقي که بيوشيمي و بيو تکنولوژي ترسيم ميکند.
هيچ استبعادي ندارد که در آينده نزديک داروهاي مصنوعي روانگرداني توليد شوند با شدت، غني و دوام بيشتر. داروهايي که حتي باعث رشد جهشي در روان و حتي فيزيک انسان بشوند. دارويي را تصور بکنيد که مصرف آن بتواند بدون عوارض منفي براي مدت طولاني انسان را در خلسه نگهدارد، فضايل انساني مثل نوعدوستي، شجاعت را پرورش دهد، IQ انسان را چند برابر کند، بيماريها را درمان کند، و ....
البته همچنان در اصالت اين حالتها شک و ترديد خواهد ماند. شايد بشود گفت: مواد ميتواند خلسه ايجاد کند ولي با خلسه ناشي از تهذيب نفس متفاوت خواهد بود. همان تفاوتي که بين قدرت ناشي از دوپينک و قدرت ناشي از تمرين مداوم وجود دارد. مطمئنا بيوتکنولوژي مهمترين تحولات آينده را به انسان خواهد داد. ولي بايد آن را مديريت کرد و کنترل.
۳- پخش برنامه درباره اين نوع مسائل در صدا و سيماي ايران نوعي سنت شکني است و از اين تئوري درست تبعيت ميکند که مخفيکاري در اين امور و نگاه تابووار به آنها باعث کنجکاوي و گرايش به آنها ميشود و آگاهي دادن به مصرف کنندههاي بالقوه بهترين راه بازدارندهگي است. اين ايده کارا به نظر ميرسه و اميدوارم به تابوهاي ديگر جامعه مثل سکس، مليت، الحاد، سيستم سياسي حاکم و.... نيز تعميم داده شود. نگاه تابووار به مسائل سدی در برابر آگاهی و به تبع مانع جدی توسعه است.
شعرده آزان فیلسوف
شعر وارلیغین ائوی دیر" کیتابینا بیر قیسا باخیش
1اؤجهشیم وبلاگیندان آلمیشام.www.oceshim.blogfa.com
